यूएन महासभामा नेपालको आवाज : अवसरलाई परिणाममा बदल्ने समय
सम्पादकीय
एचबी ताम्राकार (हर्क बहादुर ताम्राकार)
प्रधान सम्पादक, द टन न्युज
संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभामा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको नेतृत्वमा १४ सदस्यीय नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको सहभागिता नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिका लागि महत्वपूर्ण अवसर हो। विश्वका राष्ट्र तथा सरकार प्रमुखहरू एकै थलोमा भेला हुने महासभा नेपालका लागि आफ्नो राष्ट्रिय प्राथमिकता, विकासका चुनौती र अन्तर्राष्ट्रिय सरोकारलाई विश्व समुदायसमक्ष स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गर्ने महत्वपूर्ण मञ्च हो।
नेपालले यस अवसरलाई केवल औपचारिक सहभागिता वा सम्बोधनमा सीमित गर्नु हुँदैन। महासभाको मञ्चबाट नेपालको आवाज स्पष्ट, तथ्यमा आधारित र राष्ट्रिय हितसँग जोडिएको हुन आवश्यक छ। विशेषगरी जलवायु परिवर्तन, हिमाली क्षेत्रको संरक्षण, जलवायुजन्य विपद्, क्षति तथा नोक्सानी, विकास वित्त, रोजगारीका लागि विदेशिएका नेपाली नागरिकको सुरक्षा तथा विश्व शान्तिका विषयमा नेपालको दृष्टिकोण प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालले जलवायु परिवर्तनको गम्भीर असर भोगिरहेको छ। हिमाली क्षेत्रमा तापक्रम वृद्धि, हिमताल तथा नदी प्रणालीमा देखिएका जोखिम र बाढीपहिरोजस्ता विपद्ले नेपालजस्ता मुलुकको संवेदनशीलता थप स्पष्ट पारेका छन्। भोटेकोशी तथा आसपासका क्षेत्रमा भएका पछिल्ला विनाशकारी घटनाले पनि जलवायुजन्य विपद्को मानवीय र आर्थिक मूल्य कति ठूलो हुन सक्छ भन्ने देखाएको छ। त्यसैले नेपालको जलवायु न्यायसम्बन्धी आवाज अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा तथ्य र प्रमाणसहित उठ्नु आवश्यक छ।
प्रधानमन्त्री शाहले संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेससँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम पनि महत्वपूर्ण छ। यस्तो भेटघाटलाई औपचारिक शिष्टाचारमा मात्र सीमित नराखी नेपालको दीर्घकालीन आवश्यकता र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका ठोस विषयमा केन्द्रित गर्न सकिए त्यसको अर्थ अझ व्यापक हुनेछ।
त्यसैगरी, परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालको नेतृत्वमा हुने उच्चस्तरीय बैठक, मन्त्रीस्तरीय कार्यक्रम, साइड इभेन्ट तथा द्विपक्षीय भेटवार्ताहरूलाई पनि नेपालको कूटनीतिक उपस्थिति विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा उपयोग गर्नुपर्छ। नेपालले विभिन्न मित्रराष्ट्र तथा विकास साझेदारसँग सम्बन्धलाई अझ व्यावहारिक, परिणाममुखी र राष्ट्रिय हितमा आधारित बनाउन आवश्यक छ।
नेपालको विदेश नीति कुनै व्यक्ति वा सरकारको मात्र विषय होइन। यो सम्पूर्ण राष्ट्रको दीर्घकालीन हितसँग जोडिएको विषय हो। त्यसैले यूएन महासभामा प्रस्तुत हुने एजेन्डा राजनीतिक सीमाभन्दा माथि उठेर राष्ट्रिय सहमति, राष्ट्रिय आवश्यकता र नेपालको दीर्घकालीन हितमा आधारित हुनुपर्छ।
१४ सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलको सहभागिता आफैँमा उपलब्धि होइन; उपलब्धि तब हुनेछ जब यो सहभागिताबाट नेपालले ठोस कूटनीतिक उपलब्धि, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, लगानी, जलवायु वित्त, विपद् व्यवस्थापनमा सहयोग र नेपाली नागरिकका हितसँग जोडिएका परिणाम हासिल गर्न सक्नेछ।
आज विश्व तीव्र रूपमा परिवर्तन भइरहेको छ। शक्ति सन्तुलन परिवर्तन हुँदैछ, प्रविधि र अर्थतन्त्रको स्वरूप बदलिँदैछ र जलवायु संकटले विकासको परम्परागत अवधारणालाई चुनौती दिइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा नेपालले आफ्नो भौगोलिक संवेदनशीलतालाई कमजोरीका रूपमा होइन, हिमालय, पानी, जैविक विविधता र जलवायु सन्तुलनसँग जोडिएको रणनीतिक महत्वका रूपमा विश्वसामु स्थापित गर्न सक्नुपर्छ।
प्रधानमन्त्रीको सम्बोधनसँगै नेपालको कूटनीतिक टोलीले एउटै स्पष्ट सन्देश दिन सक्नुपर्छ—नेपाल विश्व समुदायबाट सहयोग मात्र माग्ने राष्ट्र होइन; शान्ति, जलवायु सन्तुलन, मानवता र दिगो विकासमा योगदान गर्न सक्ने जिम्मेवार राष्ट्र हो।
अबको आवश्यकता भाषणभन्दा परिणाम हो। प्रतिबद्धताभन्दा कार्यान्वयन हो। र औपचारिक कूटनीतिभन्दा जनताको जीवनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने परिणाममुखी कूटनीति हो।
संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभा नेपालका लागि त्यही परिणाममुखी कूटनीतिक यात्राको एउटा महत्वपूर्ण परीक्षा बन्न सक्छ।
एचबी ताम्राकार (हर्क बहादुर ताम्राकार)
प्रधान सम्पादक
द टन न्युज
