आईजीपी दान कार्कीको ‘सुनौलो १०० दिन’ : उत्तरदायी, पारदर्शी र प्रविधिमैत्री नेपाल प्रहरीतर्फ ऐतिहासिक छलाङ
संगठनात्मक रूपान्तरणको सशक्त सुरुआत, अपराध नियन्त्रणमा कडाइ र नागरिक विश्वासमा उल्लेख्य वृद्धि
द टन न्युज ।
दान बहादुर कार्कीले नेपाल प्रहरीको ३३औँ प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी)को जिम्मेवारी सम्हालेसँगै संगठनभित्र देखिएको गतिशीलता, अनुशासन र परिणाममुखी कार्यशैलीले १०० दिनमै नयाँ अध्यायको सुरुआत गरेको छ। वि.सं. २०८२ कार्तिक २७ देखि फागुन ८ सम्मको यो अवधिलाई प्रहरी मुख्यालयले “सुनौलो १०० दिन”का रूपमा व्याख्या गरेको छ—र उपलब्धि, दृष्टि र कार्यान्वयनका हिसाबले यो दाबी अतिरञ्जित जस्तो लाग्दैन।
नेतृत्वको पहिलो दिनदेखि नै महानिरीक्षक कार्कीले स्पष्ट सन्देश दिनुभयो—प्रहरी संगठन अब आदेश–आधारित मात्र होइन, परिणाम–आधारित, प्रविधि–आधारित र नागरिक–केन्द्रित बन्नेछ। यही स्पष्ट कार्यदिशाले १०० दिनमै संगठनलाई उत्तरदायी, पारदर्शी, प्रविधिमैत्री र नागरिकमुखी संरचनातर्फ उन्मुख गराएको दाबी गरिएको छ।
नीतिगत स्पष्टता : कार्यसम्पादन संस्कृतिको संस्थागत आधार
पदभार ग्रहण गरेलगत्तै आईजीपी कार्कीले “कार्यसम्पादन मूल्यांकन मार्गदर्शन” लागू गर्दै जिल्ला प्रहरी कार्यालयहरूको मासिक कार्यसम्पादन मापन प्रणाली सुरु गर्नुभयो। यस कदमले प्रहरी संगठनभित्र नतिजामुखी प्रतिस्पर्धा, जवाफदेहिता र पेशागत अनुशासनलाई संस्थागत आधार दिएको छ।
पहिले सरुवा प्रणालीमा देखिने अपारदर्शिता र अनौपचारिक प्रभावको अन्त्यतर्फ ठोस कदम चाल्दै दरबन्दीमा हाजिर भएपछि मात्र दर्ज्यानी चिह्न प्रदान गर्ने नीति लागू गरियो। यो सानो देखिने तर दूरगामी प्रभाव पार्ने निर्णयले संगठनभित्र “पहिला जिम्मेवारी, त्यसपछि मान–मर्यादा” भन्ने संस्कार बसाल्ने सन्देश दिएको छ।
त्यसैगरी, बाह्य प्रभावमा संलग्न कर्मचारीको गतिविधि तीनपुस्ते रेकर्डमा अभिलेखीकरण गर्ने औपचारिक प्रक्रिया सुरु गरिएको छ। यसले प्रहरी संगठनभित्र आन्तरिक शुद्धीकरणको नयाँ युग प्रारम्भ गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
तल्लो तहको मनोबल उच्च : कल्याणकारी सुधारको लहर
आईजीपी कार्कीको नेतृत्वमा तल्लो तहका प्रहरी कर्मचारीको हितमा उल्लेखनीय सुधारहरू कार्यान्वयनमा ल्याइएका छन्। प्रहरी कार्यालय सहयोगीदेखि प्रहरी वरिष्ठ नायब निरीक्षकसम्मका लागि “आकस्मिक सहुलियत कर्जा” प्रवाह प्रक्रिया पूरा गरी अनलाइन आवेदन प्रणाली सञ्चालनमा ल्याइएको छ।
यसले आकस्मिक आर्थिक संकटमा परेका प्रहरी कर्मचारीलाई तत्काल राहत दिने व्यवस्था सुनिश्चित गरेको छ।
राशन स्केलमा देखिएको असमानता हटाउँदै फागुन १ गतेदेखि लागू हुने गरी थप तीन प्रकारका सामग्री समावेश गरिएको छ। आधारभूत तहमा कार्यरत प्रहरी कर्मचारीको मनोबल, आत्मसम्मान र कार्यउत्साहमा यसले सकारात्मक प्रभाव पारेको प्रहरी स्रोतको दाबी छ।
प्रविधिमैत्री रूपान्तरण : AI–आधारित प्रहरी युगको सुरुआत
१०० दिनभित्रै प्रहरी प्रधान कार्यालयमा AI-AAC (Artificial Intelligence and Advanced Analytics Cell) स्थापना गरिएको छ। यो कदम केवल प्राविधिक प्रयोग मात्र नभई प्रहरी अनुसन्धानको वैज्ञानिकरणतर्फको ऐतिहासिक मोड हो।
डेटा–आधारित विश्लेषण, अपराध प्रवृत्ति अध्ययन र रणनीतिक निर्णय प्रक्रियामा AI प्रयोग गर्ने लक्ष्यसहित स्थापना गरिएको यस सेलले भविष्यमा अपराध पूर्वानुमान प्रणाली विकास गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
देशभर विभिन्न सरोकारवाला निकायसँगको सहकार्यमा FIX, PTZ र ANPR प्रविधिसहित ४५६ वटा CCTV क्यामेरा जडान गरिएको छ।
ट्राफिक प्रहरीको वेबसाइटमार्फत “Lost Vehicle Record System” सञ्चालनमा आएपछि सवारीधनीले आफैं अनलाइन निवेदन दिन र सवारीको अवस्था ट्र्याक गर्न सक्ने भएका छन्।
हराएका व्यक्ति तथा पहिचान नखुलेका शवको विवरण वेबसाइटमार्फत सार्वजनिक पहुँचमा ल्याइनुले पारदर्शिता र सेवाग्राहीमैत्री संस्कृतिको विकासमा उल्लेख्य योगदान पुर्याएको छ।
अपराध नियन्त्रणमा कठोरता : शतप्रतिशत अनुसन्धानको दाबी
आईजीपी कार्कीको १०० दिनमा जघन्य तथा गम्भीर अपराधमा करिब शतप्रतिशत अनुसन्धान सफल भएको दाबी गरिएको छ।
- कर्तव्य ज्यानका १२३ घटनामा १८८ अभियुक्त पक्राउ
- जबरजस्ती करणीका ४७५ घटनामा ४४५ अभियुक्त कानुनी दायरामा
- ५७८१ फरार प्रतिवादी पक्राउ (१९६० वर्ष कैद र ३८ करोडभन्दा बढी जरिवाना कार्यान्वयन)
- लागूऔषधका १५४८ मुद्दा दर्ता, २४५५ जना विरुद्ध कारबाही
- १७,१५३ केजी गाँजा, ४२० केजी चरेस, १० केजी हेरोइन, ५ केजी अफिम, २१ ग्राम कोकिन बरामद
- २५५ नाल अवैध हतियार बरामद
करिब ५९ करोड ९५ लाख रुपैयाँ बराबरको अवैध सामग्री नियन्त्रणमा लिइनुले राजस्व चुहावट नियन्त्रणमा प्रहरीको सशक्त भूमिका देखिएको छ।
यी तथ्यांकले प्रहरी संगठनको अपरेशन क्षमतामा आएको तीव्रता र अनुसन्धान प्रक्रियामा देखिएको निखारको संकेत गर्दछ।
मानवीय संवेदनशीलता : समुदायसँग सहकार्यको सशक्त विस्तार
१०० दिनमा ४ हजारभन्दा बढी हराएका व्यक्तिलाई परिवारको जिम्मा लगाइएको छ।
सामुदायिक प्रहरी साझेदारीअन्तर्गत २७,५२८ कार्यक्रममार्फत १२ लाखभन्दा बढी नागरिक लाभान्वित भएका छन्। “हाम्रो प्रहरी” कार्यक्रमले उपत्यकाका तीनै जिल्लामा सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएको छ।
डोल्पामा गस्तीका क्रममा बिरामी परेका प्रहरीको हेलिकप्टरमार्फत उद्धार, शहीद प्रहरी परिवारसँग भेटघाट तथा श्रद्धाञ्जली कार्यक्रमले संगठनभित्र भावनात्मक एकता र मानवीय संवेदनशीलताको सन्देश दिएको छ।
मोरङ र बाराका विपन्न समुदायमा राहत वितरणदेखि वीरगञ्जस्थित मानवसेवा आश्रम र कपिलवस्तुको गुरुकुलमा खाद्यान्न सहयोगसम्मका कार्यक्रमले प्रहरीलाई केवल सुरक्षा निकाय नभई सामाजिक उत्तरदायी संस्थाका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
स्वर्गीय पिता कृष्णबहादुर कार्कीको स्मृतिमा गुल्मीस्थित विद्यालयमा पाँच लाख रुपैयाँको अक्षयकोष स्थापना गर्नु व्यक्तिगत मूल्य र सामाजिक उत्तरदायित्वको उदाहरण बनेको छ।
संरचना विस्तार र स्रोत व्यवस्थापन : संस्थागत सुदृढीकरण
देशभर १२ प्रहरी कार्यालयका लागि जग्गा प्राप्ति, ७ प्रहरी युनिट भवन उद्घाटन, २४० सवारी साधन वितरण र ३७ युनिटको अनुगमनले संगठनात्मक संरचनालाई मजबुत बनाएको छ।
सातै प्रदेशमा सम्पन्न सुरक्षा गोष्ठीहरूले संघीय संरचनाअनुरूप सुरक्षा रणनीतिलाई एकीकृत र प्रभावकारी बनाउने आधार तयार गरेका छन्।
राष्ट्रिय सुरक्षा र निर्वाचन तयारी : विश्वासको वातावरण
आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनलाई शान्तिपूर्ण र निष्पक्ष बनाउन विस्तृत सुरक्षा योजना तयार गरिएको छ।
सामाजिक सञ्जालमार्फत ज्यान मार्ने धम्की दिने व्यक्तिलाई विदेशबाट पक्राउ गरी नेपाल ल्याउने कार्यले अन्तरदेशीय अनुसन्धान क्षमताको सशक्त सन्देश दिएको छ।
निष्कर्ष : सुधारको सशक्त प्रारम्भ, दीर्घकालीन रूपान्तरणको संकेत
आईजीपी दान बहादुर कार्कीको १०० दिन केवल समयावधि होइन—संस्थागत रूपान्तरणको स्पष्ट संकेत हो।
सुशासन, अनुशासन, प्रविधि–उन्मुखता र परिणाममुखी कार्यसम्पादनको सन्तुलन कायम गर्दै अपराध नियन्त्रणमा कडाइ र सेवा प्रवाहमा संवेदनशीलताको संयोजन देखिएको छ।
अब प्रश्न छ—यी सुधारहरू दीर्घकालीन संरचनागत परिवर्तनमा रूपान्तरण हुन्छन् कि हुँदैनन्?
तर यति स्पष्ट छ—‘सुनौलो १०० दिन’ले नेपाल प्रहरीको विश्वसनीयता, पेशागत सुदृढीकरण र नागरिक विश्वासतर्फ बलियो आधार तयार गरेको छ।
द टन न्युजले मूल्यांकन गर्दा, यो १०० दिन केवल उपलब्धिको सूची होइन—एक नयाँ प्रहरी युगको प्रारम्भ हो।
